Αγχώδεις διαταραχές


Γενικά

Είστε στο supermarket όταν ξαφνικά, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, καταλαμβάνεστε από τρόμο. Η καρδιά σας καλπάζει, η αναπνοή σας δε σας φτάνει, οι μύες σας είναι τεντωμένοι, λούζεστε με κρύο ιδρώτα και αισθάνεστε ότι θα λιποθυμήσετε. Οι αισθήσεις είναι τόσο έντονες και απροσδόκητες που πιστεύετε ότι θα πεθάνετε ή θα τρελαθείτε μπροστά στο ταμείο. Μέσα σε δύο λεπτά το επεισόδιο περνά απότομα όπως απότομα έκανε την εμφάνισή του. Αν και δεν υπάρχουν υπολειμματικές σωματικές αισθήσεις ανησυχείτε για την υγεία σας.

Κατά τη διάρκεια των επόμενων εβδομάδων, η ανησυχία σας κορυφώνεται και μόνο με την απλή σκέψη ότι ένα επεισόδιο πανικού μπορεί να ξανασυμβεί. Το άγχος σας γίνεται τόσο έντονο που αρχίζει και σας δημιουργεί προβλήματα στη δουλειά σας και στην οικογένειά σας. Τους επόμενους μήνες αρχίζετε να αποφεύγετε κοινωνικές εκδηλώσεις σκεπτόμενος ότι εάν άλλο ένα επεισόδιο πανικού σας «χτυπήσει» τουλάχιστον θα το υποστείτε μόνος στο σπίτι σας.

Εάν αυτό το σενάριο σας φαίνεται οικείο, μπορεί να είστε ένας από τα εκατομμύρια συνανθρώπων μας που πάσχουν από μια ή περισσότερες από τις αγχώδεις διαταραχές.

διαβάστε περισσότερα Selectάνοιγμα

Τι προκαλεί τις αγχώδεις διαταραχές;

Κανείς δεν έχει προσδιορίσει την ακριβή αιτία των αγχωδών διαταραχών αλλά υπάρχουν πολλές θεωρίες. Όπως και με τις άλλες ψυχικές διαταραχές, οι αγχώδεις διαταραχές πιθανόν έχουν τη ρίζα τους σε βιολογικές, ψυχολογικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους σε διαφορετικό κάθε φορά βαθμό.

διαβάστε περισσότερα Selectάνοιγμα

Διαταραχή πανικού

Σύμφωνα το επίσημο ταξινομικό σύστημα ψυχικών νοσημάτων της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρίας ένα επεισόδιο πανικού περιλαμβάνει τέσσερα ή περισσότερα από τα ακόλουθα συμπτώματα

  • Αίσθημα παλμών
  • Εφίδρωση
  • Τρόμος
  • Δύσπνοια ή κοντανάσαμα
  • Αίσθημα στραγγαλισμού
  • Πόνος στο στήθος ή δυσφορία
  • Ναυτία ή γαστρική δυσφορία
  • Αίσθημα ζάλης ή λιποθυμίας
  • Αίσθημα αποξένωσης από την πραγματικότητα
  • Φόβος απώλειας ελέγχου ή τρέλας
  • Φόβος θανάτου
  • Κρύο ρίγος ή και εξάψεις

Ένα απομονωμένο επεισόδιο πανικού δεν είναι λόγος να σας ανησυχεί. Αλλά επαναλαμβανόμενα επεισόδια μπορούν να προκαλέσουν σημαντική ανικανότητα και πρέπει να ερευνηθούν από ψυχίατρο ή άλλο ειδικό εκπαιδευμένο στο να αναγνωρίζει και να βοηθά ανθρώπους με αγχώδεις διαταραχές. Χωρίς θεραπεία άνθρωποι με διαταραχή πανικού μπορούν να αναπτύξουν φόβο σε supermarkets, μέσα δημόσιας μεταφοράς, εστιατόρια ή άλλα μέρη ή καταστάσεις όπου βίωσαν προηγούμενα επεισόδια πανικού.

Περίπου το ένα τρίτο των περιπτώσεων οδηγείται σε αγοραφοβία, που είναι η φοβία τόπου ή κατάστασης από όπου η διαφυγή μπορεί να είναι δύσκολη ή ενοχλητική. Μερικοί αγοραφοβικοί φοβούνται να αφήσουν το σπίτι τους. Σε πολλές περιπτώσεις η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα πανικού πριν η αγοραφοβία αρχίσει να εκδηλώνεται.

Ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική διαταραχή (Obsessive-Compulsive Disorder, OCD)

Άνθρωποι με ψυχαναγκαστκή-καταναγκαστική διαταραχή συνήθως ταλαιπωρούνται με έμμονες σκέψεις που τους προκαλούν έντονη υποκειμενική δυσφορία και δεν μπορούν να απαλλαγούν από αυτές. Πολλές φορές στην προσπάθειά τους να απαλλαγούν από τις έμμονες σκέψεις (ψυχαναγκασμούς) καταφεύγουν σε επαναλαμβανόμενες πράξεις (καταναγκασμούς) με τελετουργικό χαρακτήρα. Τελικά τα άτομα αρχίζουν να υπολειτουργούν στην προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική τους ζωή. Συνήθως τα άτομα μένουν «βυθισμένα» στους ψυχαναγκασμούς τους από μία ώρα έως πολλές την ημέρα, κάθε ημέρα, ενώ οι ψυχαναγκασμοί και οι καταναγκασμοί εναλλάσσουν την έντασή τους από μέρα σε μέρα και τελικά με την πάροδο του χρόνου μπορεί να επιδεινωθούν ή να μειωθούν.

Συνηθισμένοι ψυχαναγκασμοί είναι:

  • Aμφιβολίας
  • Συμμετρίας
  • Θρησκευτικού τύπου
  • Σεξουαλικού περιεχομένου
  • Πρόκλησης καταστροφής, φθοράς, θανάτου
  • Μόλυνσης

Συνηθισμένοι καταναγκασμοί είναι

  • Επανειλημμένων ελέγχων πχ της πόρτας εάν είναι όντως κλειδωμένη ή του φούρνου εάν είναι κλειστός
  • Ερωτήσεων προκειμένου να «εξαφανισθεί» κάθε είδους αμφιβολία
  • Τακτικού πλυσίματος
  • Τελετουργικών χειρονομιών μετρήματος, επανατακτοποίησης, απλού αγγίγματος

διαβάστε περισσότερα Selectάνοιγμα

Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, ΓΑΔ

Είναι φυσιολογικό να αισθάνεστε ανησυχία και άγχος πριν από κάποια σημαντική εξέταση, αφού χάσετε τη δουλειά σας όπως και σε άλλες στρεσσογόνες συγκυρίες της ζωής σας. Όταν όμως έντονα αισθήματα άγχους, τάσης και τρόμου εμφανίζονται ενόψει συνηθισμένων καθημερινών προβλημάτων ρουτίνας και αυτά τα αισθήματα σας ταλαιπωρούν για περισσότερο από 6 μήνες, τότε μπορεί να πάσχετε από Γενικευμένη Αγχώδη Διαταραχή. Για τους εκατομμύρια ανθρώπους που πάσχουν από ΓΑΔ το μισογεμισμένο ποτήρι είναι πάντα μισοάδειο. Περιμένουν το χειρότερο όταν υπάρχει κάθε λόγος να προσμένουν το καλύτερο.

Στη ΓΑΔ, υπερβολική ανησυχία συνοδεύεται από τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα σωματικά συμπτώματα:

  • Ανησυχία ή ευερεθιστότητα
  • Εύκολη κόπωση
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση
  • Μυική τάση
  • Διαταραγμένος ύπνος

διαβάστε περισσότερα Selectάνοιγμα

Θεραπεία

H θεραπεία των αγχωδών διαταραχών συνίσταται όπως και στα υπόλοιπα ψυχικά νοσήματα, στους δύο βασικούς άξονες, την ψυχοθεραπεία ή τη φαρμακοθεραπεία και πολλές φορές το συνδυασμό τους. Η έρευνα έχει δείξει ότι οι αγχώδεις διαταραχές θεραπεύονται σε ένα μεγάλο ποσοστό πάνω από 80% αρκεί να διαγνωστούν έγκαιρα και να τύχουν της κατάλληλης αντιμετώπισης. Σε περιπτώσεις μέτριας και σοβαρής έντασης των αγχωδών συμπτωμάτων συνηθέστερα ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης είναι ο συνδυασμός ψυχοθεραπείας με φαρμακοθεραπεία. Σημαντική βελτίωση με τη φαρμακευτική αγωγή έχουμε μετά από 1 με 1,5 μήνα συνεχιζόμενης θεραπείας.

Η γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία είναι η περισσότερο διαδεδομένη μορφή ψυχοθεραπείας που εφαρμόζεται στις αγχώδεις διαταραχές.

Φάρμακα

Σε ότι αφορά τη φαρμακοθεραπεία, τα φάρμακα που χορηγούνται για την αντιμετώπιση των αγχωδών διαταραχών είναι τα αμιγώς αγχολυτικά που ανήκουν στην κατηγορία των βενζοδιαζεπινών και τα αντικαταθλιπτικού τύπου που δίνονται στις καταθλιπτικές διαταραχές και έχει φανεί ότι κάποια από αυτά έχουν θαυμάσια δράση και στην αντιμετώπιση του άγχους.

Βενζοδιαζεπίνες

  • Τα αμιγώς αγχολυτικά φάρμακα που ανήκουν στην τάξη των βενζοδιαζεπινών είναι ευρέως συνταγογραφούμενα και δίνονται για την συμπτωματική αντιμετώπιση του άγχους και πολλές φορές για τις διαταραχές ύπνου. Τα πιο κοινά από αυτά τα φάρμακα είναι η διαζεπάμη (Stedon), η αλπραζολάμη (Xanax), η λοραζεπάμη (Tavor), η κλοραζεπάτη (Tranxene), η πραζεπάμη (Centrac), η βρωμαζεπάμη (Lexotanil).

Συνήθεις παρενέργειες είναι

  • Καταστολή
  • Ζάλη
  • Αστάθεια
  • Σύγχυση

ΠΡΟΣΟΧΗ οι βενζοδιαζεπίνες συνταγογραφούνται κατά κόρον από ιατρούς άλλων ειδικοτήτων (πλην των ψυχιάτρων) που δεν είναι εκπαιδευμένοι στην αποτελεσματική θεραπεία των αγχωδών διαταραχών. Το αποτέλεσμα είναι να μην διαγιγνώσκεται και αντιμετωπίζεται με ορθό τρόπο η αγχώδης διαταραχή. Σε αυτό συντελεί η θεαματική μείωση του άγχους που προκαλούν οι βενζοδιαζεπίνες που είναι όμως πρόσκαιρη. Τελικά, τα άτομα ωθούνται στο να «καταναλώνουν» ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες βενζοδιαζεπινών με τελικό αποτέλεσμα την ψυχολογική και σωματική τους εξάρτηση καθώς αυτά τα φάρμακα σε παρατεταμένη χρήση είναι εξαρτησιογόνα.

Βουσπιρόνη

Η βουσπιρόνη, αν και αγχολυτικό, δρα με διαφορετικό τρόπο απ` ότι οι βενζοδιαζεπίνες. Δεν καταστέλλει, ούτε προκαλεί υπνηλία, ούτε είναι μυοχαλαρωτική. Επιπλέον δεν προκαλεί εξάρτηση σε περίπτωση μακρόχρονης χορήγησής της.

Συνήθεις παρενέργειες είναι

  • Πονοκέφαλος
  • Ναυτία
  • Ζάλη
  • Ανησυχία

Αντικαταθλιπτικά

Τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα αντικαταθλιπτικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται και στη θεραπεία αγχωδών διαταραχών είναι οι SSRIs και οι SNRIs. βλέπε Φάρμακα αντικαταθλιπτικά